تبليغاتX
Image and video hosting by TinyPic
ستاره ها و آسمان - ستاره چیست؟
ستاره ها و آسمان

این مشخصات شامل قدر  قدر مطلق درخشندگی رده طیفی جرم میل و بعد حرکت نسبی اختلاف منظر و ویژگیهای دیگری می باشد.
تقسیم بندی اصلی ستارگان بر اساس نمودار  هرتسپرونگ-راسل صورت می گیرد.به کمک این نمودار می توانید با نحوه تکامل ستاره ها نیز آشنا شوید.تعداد ستاره های عالم در حدود ۳۰ میلیارد میلیارد تخمین زده شده است.

ستارگان آنقدر دور هستند که طول عمر انسان برای مشاهده حرکات آنها نسبت به یکدیگر با چشم کافی نیست.چنین به نظر می آید که آنها در گنبد آسمان(کره سماوی)محکم میخ شده اند یاثابتند وبه این خاطر بر خلاف سیاره ها که متحرکند ثوابت نامیده می شوند.وضعیت آنها در آسمان نسبت به یکدیگر همواره شکلها وانگاره های ثابتی را می سازند که به آنها صورتهای فلکی گفته می شود.

این صورتهای فلکی در زمان ایرانیان  مصریان باستان بابلی ها ویونانیان ودیگر اقوام نیز همانگونه به نظر می آمدند که امروزه دیده می شوند.پیشینیان ما هزاران سال پیش آنها رابا دقت نظاره می کردند ونام خدایان قهرمانان وجانوران را به آنها می دادند.بسیاری از صورتهای فلکی از قبیل عقرب یا اسد خود گویای آن هستند که چراچنین نام گرفته اند ولی در برخی دیگر به زحمت می توان رابطه ای میان شکل ونام آنها یافت.امروزه ۸۸ صورت فلکی را می شناسیم.شماری از آنها حتی ۵۰۰۰ سال قبل از میلاد مسیح در کنار رودهای دجله وفرات شناخته شده بودند تعدادی هم در دوران یونان باستان به آنها اضافه شدند.قدیمی ترین وتاحدودی کامل ترین شرح وتوصیف گنبد ستارگان که در اختیار ماست به حدود ۲۰۰۰ سال قبل از میلاد بر می گردد در آن زمان ۴۳ صورت شناخته شده بودند.

نام اغلب ستارگان ریشه عربی(زبان علمی رایج میان ایرانیان واعراب) دارد لیکن ستارگانی با نامهای یونانی ولاتین(یونانی قدیم ) نیز وجود دارند .برای نمونه به صورت فلکی جبار توجه نمایید.ستاره شانه چپ آن یدالجوزا یا ابط الجوزا عربی بوده (به معنای شانه جبار)-

ستاره شانه راست بلاتریکس نام دارد که از زبان لاتین آمده وبه معنای جنگجوی زن است البته دارای اسم عربی هم می باشد (ناجذ) .نورانی ترین ستاره آسمان هم در صورت فلکی سگ بزرگ قرار دارد ونام آن شعرای یمانی یا ستاره سیریوس می باشد که دارای ریشه یونانی است به معنای تابان.

فقط ستارگان پرنور آسمان نام مخصوص به خود دارند.علاوه بر روش خاص نامگذاری روش جامعتر دیگری هم برای نامگذاری وجود دارد. در این روش که روش نامگذاری بایری هم شناخته میشود از حروف الفبای یونانی استفاده می کنندبه این ترتیب که نورانی ترین ستاره یک صورت فلکی را با نخستین حرف یعنی آلفا دومین ستاه پرنور را با حرف دوم یعنی بتا سومین ستاره با نام گاما چهارمین با نام دلتا پنجمین با نام اپسیلون ششمین با نام زتا الی آخر  نامگذاری می کنند.

برای مثال ستاره شعرای یمانی در صورت فلکی سگ بزرگ دارای نام آلفای سگ بزرگ هم می باشد. دومین ستاره این صورت فلکی هم بانام مورزیم (Murzim ) وبتای سگ بزرگ شناخته می شود....الی بقیه ستاره های اینصورت فلکی.

در معدودی از صورتهای فلکی به دلایل تاریخی نورانی ترین ستاره با پیشوند آلفا مشخص نمی شود برای مثال نورانی ترین ستاره جبار یعنی ستاره رجل جبار (به معنای پای شکارچی )با حرف بتا شناخته می شود.

 بدیهی است که هر صورت فلکی تعداد ستاره های خیلی بیشتری از تعداد حروف الفبا دارد این گونه ستاره های کم سو با اعدای مانند ۳۷ یا هر عدد دیگر مشخص می شوند.برای مثال ستاره ۴۶ دب اکبری 

 

آسمان ستارگان در طول سال

 

ستارگان زمستانی

اگر در آغاز ماه ژانويه ( يازدهم دي ماه ) حدود ساعت 22 در جهت جنوب شرقي به آسمان بنگريم ، در آنجا تمام شكوه و عظمت صورتهاي فلكي زمستاني را خواهيم ديد .

صورتهاي فلكي جبار و دو صورت فلكي از مجموعه صورتهاي منطقة البروج يعني ثور و جوزا جزو آنها هستند . ستاره ي " عيوق " ( capella ) در صورت ممسك الاعنه ( يا ارابه ران ) ، " الدبران " در " ثور " ، " رجل الجوزا " ( rigel ) در جبار " شعراي يماني " در كلب اكبر ، " شعراي شامي " ( procyon ) در كلب اصغر و ستارگان دو قلوي " كاستور " و " پولوكس " شش گوشه اي موسوم به شش گوشه زمستاني را تشكيل مي دهند . در غرب آسمان ، صورتهاي فلكي پاييزي امراة المسلسله و فرس اعظم را در حال غروب مي بينيد ، در شرق صورتهاي فلكي اسد به عنوان پيشاهنگ صورتهاي فلكي بهاري خود نمايي مي كند . در شمال شرق آسمان دب اكبر با هفت ستاره درخشان خود به آساني قابل شناسايي است .

 

نوراني ترين تمام ثوابت ، يعني ستاره شعراي يماني در صورت فلكي كلب اكبر ، براي مصريان اهميت ويژه اي داشت . هر گاه اين ستاره ، پس از يك دوره طولاني غيبت و نامرئي بودن ، دوباره در آسمان بامدادان ظاهر مي شد ، طغيان بارور كننده رود نيل كه براي اين قوم متمدن باستان ارزش حياتي داشت ، اتفاق مي افتاد . ما امروزه مي دانيم كه ستاره نوراني شعراي يماني تقريبا بيست بار نوراني تر از خورشيد منظومه شمسي مي درخشد . ستاره يدالجوزا ، اين غول قرمز ، و ستاره رجل الجوزا ، حتي بين ده تا شصت هزار برابر خورشيد نور دارند .

 

ستارگان بهاری

اگر در آغاز آوريل ( 12 فروردين ماه ) در جهت شمال به طور عمودي به بالا نگاه كنيم ، در بلندترين نقطه آسمان مشهورترين صورت فلكي ، يعني دب اكبر را مي بينيم . در زير دب اكبر ، صورت فلكي اسد در بلنداي افق جنوبي قرار دارد . صورت فلكي اسد در بلنداي افق قرار دارد . صورت فلكي مارآبي در جنوب و جنوب شرقي به طور كامل قابل رويت است . صورت فلكي سنبله در جنوب شرقي به صورت فلكي اسد متصل مي شود و در كنار اين دو صورت فلكي منطقة البروج ، به راحتي مي توان صورتهاي فلكي غراب و باطيه را پيدا كرد . در پي دب اكبر در شرق عوا ( زورق ) يا نگهبان خرس مي آيد . همچنين اكليل شمالي دايره شكل و صورت فلكي جاثي ( هركول ) نيز در شرق طلوع كرده اند .

در غرب صورتهاي فلكي شكوهمند زمستاني ، كه اكنون بزودي خورشيد از ميان آنها مي گذرد و آنها را در نور خود غير قابل ديدن مي كند ، در حال خداحافظي اند . ولي لااقل صورتهاي فلكي ارابه ران فلكي و جوزا ( دو پيكر ) باز هم به خوبي قابل مشاهده اند .

در شمال ، حرف دبليوي ( W ) آسمان يعني صورت فلكي ذات الكرسي قابل شناسايي است . ستاره قطبي در صورت فلكي دب اصغر كه از نظر ما در وضعيت خود ثابت است و به زحمت حركت دارد ، در چنبره تنين ( اژدها ) قرار گرفته است و تنين خود نيز مانند صورت فلكي دب اكبر جزو صورتهاي فلكي حول قطبي به شمار مي آيد ، به عبارت ديگر در تمام طول سال در آسمان ستارگان شمالي قابل رويت است .

 

 

ستارگان تابستانی

 

در اواخر ژوئن ، اوايل ژوئيه ( حدود پنجم تا پانزدهم تير ماه ) بايد تا ساعت 10 يا 11 شب به وقت تابستاني  انتظار كشيد ، تا بتوان مهمترين صورتهاي فلكي را پيدا كرد . در ژرفاي جنوب آسمان در اين زمان مي توان به سادگي قسمت بالايي صورت فلكي عقرب را با ستاره نوراني قلب العقرب ( آنتارس ) تشخيص داد .

بر فراز آن صورتهاي فلكي حيه ، مارگير ، و جاثي قرار دارند . در غرب صورت فلكي اسد در حال غروب است و صورت فلكي سنبله در پي آن است . در ارتفاع بالا و بر فراز افق غربي دب اكبر قابل شناسایی است ، در ارتفاع بالا و بر فراز افق غربي دب اكبر قابل شناسایی است ، در جنوب غربي صورتهاي فلكي عوا و اكليل شمالي قرار دارند . در شرق صورتهاي فلكي شلياق و دجاجه ، عقاب و دلفين را كه از جمله صورتهاي فلكي شاخص تابستاني اند ، مي يابيد . در شمال ، صورت فلكي ذات الكرسي ( كاسيوپيا ) به ژرفترين وضعيت خود رسيده است.

 

ستارگان پاییزی

 

اگر در آغاز ماه اكتبر ( حدود 9 و 10 مهرماه ) حدود ساعت 22 به آسمان بنگريم ، در افق جنوبي صورتهاي فلكي دلو و حوت جنوبي را مي يابيم . همچنين صورت فلكي دلفين در جنوب غربي و صورتهاي فلكي حوت و قيطس در شرق ، آب و اقيانوس را براي انسان تداعي مي كنند . در جنوب غربي مثلث تابستاني با ستاره نسر واقع در صورت فلكي شلياق ، ذنب الدجابه در صورا فلكي دجاجه و ستاره نسر طاير در صورت فلكي عقاب به راحتي قابل تشخيص است . در غرب ، صورت فلكي جاثي ( هركول ) غروب مي كند . به هر حال معروفترين و زيباترين صورتهاي فلكي پاييزي ، امراة المسلسله ، فرس اعظم ، بر ساوش و ذات الكرسي نام دارند . آنها را مي توان در جنوب و در شرق افق آسمان يافت .

در شمال شرقي نخستين صورتهاي فلكي زمستاني يعني " ارابه ران " يا " ممسك الاعنه " در آسمان خودنمايي مي كند . صورت فلكي ثور نيز با گروه ستارگان خوشه پروين ( هفت خواهران ) تازه طلوع كرده است .

بالاي افق شمالي دب اكبر ، آن هم به طريق " صحيح " قرار گرفته است . يعني خرس بر پاهايش ايستاده و يا ارابه بر چرخهايش قرار دارد . كهكشان راه شيري هم ، كه تقريبا" با خط الراس آسمان ، يعني بلندترين نقطه آسمان مماس است ، مانند هميشه به خوبي ديده مي شود .

با تشکر از شما.

+ نوشته شده در  یکشنبه دوازدهم خرداد 1387ساعت 22:48  توسط امین  |